Bijgewerkt op 25 oktober 2026. Bronnen: RVO, EPBD IV (gecontroleerd op 23 september 2026), RVO, energieprestatieniveaus EPBD IV (gecontroleerd op 28 september 2026), RVO, GACS (gecontroleerd op 19 oktober 2026) en de regelgevingskalender.
Liever een kort overzicht met een routekaart? Lees EPBD IV, GACS en ZEB: wat betekent het voor uw vastgoed?
Kort antwoord: de EPBD is de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen. De vierde versie, EPBD IV, is in 2024 vastgesteld. Nederland voert hem in tranches in, vanaf 29 mei 2026. Voor utiliteitsgebouwen zijn de belangrijkste punten: minimaal label D voor de slechtste gebouwen op 1 januari 2030, een verwachte eis rond label C in 2033, emissievrije nieuwbouw vanaf 2030 en GACS in plaats van de oude keuring van verwarming en airconditioning.
Tijdlijn EPBD IV in Nederland
| Wanneer | Wat verandert |
|---|---|
| 2024 | EPBD IV vastgesteld in de EU. |
| 1 januari 2026 | GACS verplicht voor utiliteitsgebouwen met verwarming of airconditioning boven 290 kW. |
| 29 mei 2026 | Eerste Nederlandse tranche. Nieuw ontwerp van het energielabel. Nieuwbouw moet voor GACS klasse B halen, met klasse A voor technisch beheer. |
| 1 juli 2026 | Het EPBD III-portaal voor inspecties van verwarming en airconditioning stopt. GACS komt ervoor in de plaats. |
| September 2026 | Een maatwerkadviseur kan het renovatiepaspoort afgeven. |
| Oktober 2026 (verwacht) | Internetconsultatie over de minimale energieprestatie van utiliteitsgebouwen. |
| 1 januari 2027 (tranche 2) | Regels voor emissievrije overheidsnieuwbouw en voor de CO₂ over de levensduur, die ingaan per 1 januari 2028. |
| 1 juli 2027 (tranche 3) | Minimale energieprestatie voor utiliteitsgebouwen. Publicatie van de referentiewaarden voor emissievrije gebouwen (ZEB). |
| 1 januari 2028 | Nieuwe overheidsgebouwen emissievrij. Nieuwe gebouwen groter dan 1.000 m² berekenen de CO₂ over de hele levensduur; die komt op het label. |
| 2029 (tranche 4) | Regels voor het label en voor emissievrije nieuwbouw vanaf 2030. |
| 1 januari 2030 | Slechtste utiliteitsgebouwen minimaal label D. GACS-plicht vanaf 70 kW. Alle nieuwbouw emissievrij, met een grens voor de CO₂ over de levensduur. Labelschaal A tot en met G. Herijking van de ZEB-referentiewaarden. |
| 2033 | Tweede Europese stap voor de minimale prestatie. Nederland verwacht dat label C dan voldoet; de minima zijn nog niet vastgesteld. |
Minimale energieprestatie in 2030 en 2033
Europa vraagt dat utiliteitsgebouwen vanaf 2030 beter presteren dan de slechtste 16% van het gebouwenbestand van 2020, en vanaf 2033 beter dan de slechtste 26%. Dit heet ook wel MEPS (minimum energy performance standards).
- 2030: in Nederland een minimum dat vergelijkbaar is met label D.
- 2033: naar verwachting voldoet label C. Een label C dat vóór 1 januari 2030 is gemaakt en op 1 januari 2033 nog geldig is, voldoet aan de eis voor 2033.
- Uitzonderingen: onder meer monumenten, gebouwen voor religieuze activiteiten, bepaalde defensiegebouwen en gebouwen met een industriefunctie.
- Aantonen: met een geldig energielabel of met gegevens over het werkelijke energiegebruik.
De internetconsultatie wordt in oktober 2026 verwacht. Voor kantoren geldt sinds 1 januari 2023 al de label C-plicht. Kantoren die in december 2029 label C hebben, voldoen volgens RVO al aan de Europese eisen die vanaf 2033 gelden. Zie ook of label A in 2030 verplicht is.
Het energielabel vanaf 2030
Vanaf 2030 laat het label zien of een gebouw klaar is voor 2050. De rekenmethode wordt in de aanloop naar 1 januari 2030 verder gemoderniseerd. De plussen A+ tot en met A++++ verdwijnen; de schaal loopt van A tot en met G. Bestaande labels blijven 10 jaar geldig. Het ontwerp van het label is al vernieuwd per 29 mei 2026.
Emissievrije nieuwbouw en CO₂ over de levensduur
Een emissievrij gebouw (zero-emission building, ZEB) gebruikt zo weinig energie als mogelijk, geen aardgas, en wekt zelf energie op. Nieuwe overheidsgebouwen moeten vanaf 1 januari 2028 emissievrij zijn, alle andere nieuwbouw vanaf 2030. Voor nieuwe gebouwen groter dan 1.000 m² moet vanaf 1 januari 2028 de CO₂-uitstoot over de hele levensduur worden berekend (in de richtlijn: wlc-gwp, whole life carbon global warming potential). Vanaf 2030 komt daar een grenswaarde voor.
Renovatiepaspoort
Een maatwerkadviseur kan het renovatiepaspoort vanaf september 2026 afgeven. Het rust op een maatwerkadvies. Krijgt het advies het gebouw ver genoeg geïsoleerd en van het gas af, dan komt er een stempel. De drie stappen van RVO: de warmtevraag verlagen (isolatie, doelmatige ventilatie, luchtdichtheid), verwarming en warm tapwater van het gas af halen, en hernieuwbare opwek toevoegen. Het paspoort is niet verplicht. Een energielabel is wel verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering. Een maatwerkadviseur zoekt u in het Centraal Register Techniek. Bron: RVO, renovatiepaspoort, gecontroleerd op 15 juni 2026.
GACS in plaats van de EPBD III-keuring
Onder EPBD III moesten verwarmings- en airconditioningsystemen periodiek worden gekeurd. Het portaal voor die inspecties stopt op 1 juli 2026; inspectierapporten worden daar niet meer bewaard. GACS komt ervoor in de plaats: sinds 1 januari 2026 moet een utiliteitsgebouw met verwarming of airconditioning boven 290 kW gebouwautomatisering hebben die aan vier eisen voldoet, vanaf 1 januari 2030 al vanaf 70 kW. Bestaande gebouwen moeten minimaal klasse C halen volgens NEN-EN-ISO 52120-1. De keuring van stookinstallaties onder het Activiteitenbesluit blijft. Meer op GACS-toets en inspectie en de GACS-quickscan.
Wat betekent dit voor uw gebouw?
- Ken uw label. Kijk welk label uw gebouwen hebben en hoe lang het nog geldig is.
- Plan naar label C. Een label C vóór 1 januari 2030 geeft zekerheid voor 2033. Een maatwerkadvies laat zien welke maatregelen nodig zijn.
- Check GACS. Boven 290 kW geldt de plicht al; vanaf 2030 vanaf 70 kW.
- Neem het op in de onderhoudsplanning. Combineer maatregelen met vervanging in een duurzaam meerjarenonderhoudsplan.
- Nieuwbouw: houd rekening met emissievrij bouwen en de CO₂ over de levensduur.
Dit artikel vervangt onze eerdere artikelen “EPBD, de APK voor gebouwen” (2018) en “Richtlijn energieprestatie van gebouwen” (2024).
Veelgestelde vragen
Heb je een vraag of wil je kennismaken?
Neem contact met ons op.