GACS-advies

Kort antwoord

Sinds 1 januari 2026 moet een utiliteitsgebouw met verwarming of airconditioning boven 290 kW een gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS) hebben. Vanaf 1 januari 2030 geldt dat al vanaf 70 kW. Bestaande gebouwen moeten minimaal klasse C halen volgens NEN-EN-ISO 52120-1 (bron: RVO). Met GACS-advies helpt DIA Groep u met drie vragen: valt uw gebouw eronder, voldoet het huidige systeem, en wat is er nodig om te voldoen én er iets aan te hebben? We adviseren onafhankelijk: we verkopen geen systemen en zijn niet verbonden aan een leverancier.

Wat vraagt de GACS-plicht?

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) werkt de Europese EPBD-richtlijn uit. Volgens RVO moet een GACS vier dingen kunnen:

• het energiegebruik permanent bewaken, bijhouden, analyseren en bijsturen;
• de energie-efficiëntie beoordelen, efficiëntieverlies opsporen en de beheerder informeren;
• communiceren met de verbonden technische bouwsystemen, zoals verwarming, koeling en ventilatie;
• samenwerken met andere systemen, zoals opslag, zonnepanelen en laadpalen.

De plicht ligt bij de eigenaar, niet bij de huurder. Het bevoegd gezag is de gemeente of de omgevingsdienst. Het resultaat legt u vast in een rapport; voldoet het systeem niet, dan maakt u een verbeterplan en voert u dat uit. Het oude inspectieportaal voor grote verwarmings- en airco-installaties stopt op 1 juli 2026; GACS komt daarvoor in de plaats. Bron: RVO, GACS. De volledige regels en de RVO-checklist staan op GACS-toets en inspectie.

Voor wie is GACS-advies?

• Vastgoedeigenaren en beleggers met meerdere utiliteitsgebouwen, die willen weten welke panden nu of vanaf 2030 onder de plicht vallen.
• Facility managers en technisch beheerders die een gebouwbeheersysteem hebben, maar twijfelen of het voldoet en of het goed wordt gebruikt.
• Schoolbesturen en andere eigenaren van maatschappelijk vastgoed die de GACS-eisen willen meenemen in hun verduurzamings- en onderhoudsplannen.
• Opdrachtgevers van nieuwbouw en renovatie die vanaf 29 mei 2026 met strengere klasse-eisen te maken krijgen.

Quickscan, toets of advies: wat heeft u nodig?

Zo pakken we GACS-advies aan

1. Portefeuille in kaart. Welke gebouwen vallen nu onder de GACS-plicht, welke vanaf 2030, en welke staan voor renovatie of vervanging? We bepalen per gebouw het nominaal vermogen van verwarming of airconditioning, eventueel gecombineerd met ventilatie.
2. Nulmeting per gebouw. We beoordelen het bestaande gebouwbeheersysteem aan de vier functionele eisen uit de RVO-checklist en aan de klassen van NEN-EN-ISO 52120-1. U ziet per functie wat al voldoet en wat niet.
3. Route kiezen en verbeterplan. Optimaliseren, uitbreiden of vervangen? We kiezen per gebouw de route die past bij de staat van het systeem en uw plannen, en zetten de maatregelen in een verbeterplan.
4. Eisen en offertes. Is er iets nodig van een leverancier? Dan stellen we een eisenpakket op met aandacht voor open protocollen, eigendom van de data en beveiliging, en toetsen we de offertes op volledigheid, GACS-functies en prijs.
5. Begeleiding en controle. We begeleiden de uitvoering, testen de regelingen en controleren of het systeem doet wat is afgesproken.
6. Beheer regelen. Een GACS levert pas iets op als iemand de signalen oppakt. We spreken met u af wie de data bekijkt en wie actie onderneemt, en koppelen dat aan energiemonitoring en retrocommissioning.

Wat u van ons krijgt

• Overzicht van uw portefeuille. Per gebouw of de GACS-plicht nu of vanaf 2030 geldt.
• Een nulmeting per gebouw. Per functie de klasse volgens NEN-EN-ISO 52120-1, met wat al voldoet en wat niet.
• Een verbeterplan. Per gebouw de route (optimaliseren, uitbreiden of vervangen) met de maatregelen op korte en middellange termijn.
• Een eisenpakket en offertetoets. Als er iets moet worden aangeschaft of aangepast.
• Afspraken over het beheer. Wie de data bekijkt, wie actie onderneemt en hoe u het resultaat volgt.

GACS is meer dan een vinkje

Veel bestaande gebouwbeheersystemen voldoen nog niet. Soms zit het in de software, vaker in de inrichting: meters die niet zijn aangesloten, trendlogs die niemand bekijkt, alarmen die standaard worden weggeklikt. Tegelijk is GACS een kans. Een goed ingericht systeem laat zien wat er echt gebeurt in uw gebouw: een klep die vastzit, verwarming en koeling die tegelijk draaien, een tijdprogramma dat nooit is aangepast. Wie die signalen oppakt, verbruikt minder en krijgt minder klachten. Daarom combineren we GACS-advies waar dat past met gebouwoptimalisatie en retrocommissioning.

Kiest u een nieuw systeem? Let dan op openheid. Vraag vooraf naar open protocollen, eigendom van de data en beveiliging tegen digitale inbraak. Meer hierover op GBS vervangen of optimaliseren.

Eén plan voor GACS en verduurzaming

Koppel GACS-aanpassingen aan natuurlijke momenten, zoals geplande vervangingen uit het meerjarenonderhoudsplan. Werkt u aan een verduurzamingsplan voor maatschappelijk vastgoed, bijvoorbeeld met DUMAVA-subsidie? Neem de GACS-eisen dan mee in hetzelfde plan. Hoe GACS samenhangt met de andere nieuwe Europese gebouwregels, leest u in EPBD IV, GACS en ZEB: wat betekent het voor uw vastgoed?

Projecten met deze aanpak

• The Flow Amsterdam: GACS-analyse voor Cushman & Wakefield, met per eis het bewijs, de benodigde aanpassing en de stap naar klasse B of A.
• BMW Training Centre Rijswijk: het bestaande gebouwbeheersysteem wordt uitgebreid met monitoring en energiebemetering passend bij GACS-klasse C.
• Beurs van Berlage Amsterdam: optimalisatie van het gebouwbeheersysteem als onderdeel van het masterplan.

Verder lezen

• GACS-quickscan: komt de plicht in beeld?
• GACS-toets en inspectie: wat RVO vraagt
• EPBD IV, GACS en ZEB
• GBS vervangen of optimaliseren
• Retrocommissioning
• Commissioning en opleveringsmanagement